the standing trees are dead - پست های نماز

خامنه‏اى
رهبرمعظم‏انقلاب‏اسلامى
به اوّلین اجلاس «اقامه نماز»
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
تشكیل مجمعى از صاحب‏نظران براى «اقامه نماز» یكى از شایسته‏ترین و ضرورى‏ترین كارهائى است كه باید در جمهورى اسلامى صورت مى‏گرفت. زیرا بر پاداشتن نماز، نخستین ثمره و نشانه‏ى حكومت صالحان است. و در رتبه‏ى بعد از آن است كه نوبت به «زكوة» به مثابه تنظیم مالى جامعه و ریشه كن كردن فقر، ونیز امر به معروف ونهى از منكر یعنى سوق دادن به نیكى‏ها وبازداشتن از بدى‏ها مى‏رسد.
«الذین ان مكناهم فى الارض اقامواالصلوة و اتوا الزكوة و امروا بالمعروف و نهوا عن المنكر...»
اقامه نماز فقط این نیست كه صالحان، خود نماز بگذارند، این چیزى نیست كه بر تشكیل حكومت الهى متوقّف باشد، بلكه باید این ستون دین در جامعه، به پا داشته شود و همه كس با رازها و اشاره‏هاى آن آشنا و از بركات آن برخوردار گردد، درخشش معنویّت و صفاىِ ذكر الهى همه آفاق جامعه را روشن و مصفّا كند و تن‏ها و جان‏ها با هم به نماز بشتابند و در پناه آن طمأنینه و استحكام یابند.
نماز، ركن اصلى دین است و باید اصلى‏ترین جایگاه را در زندگى مردم داشته باشد. حیات طیّبه انسان در سایه حاكمیّت دین خدا، وقتى حاصل خواهد شد كه انسانها دلِ خود را با یادِ خدا زنده نگهدارند و به كمك آن بتوانند با همه جاذبه‏هاى شرّ و فساد مبارزه كنند و همه بُت‏ها را بشكنند و دست تطاول همه شیطان‏هاى درونى و بُرونى را از وجود خود قطع كنند. این ذكر و حضور دائمى فقط به بركت نماز حاصل مى‏شود. و نماز در حقیقت پشتوانه مستحكم و ذخیره تمام نشدنى در مبارزه‏ئى است كه آدمى با شیطان نفس خود كه او را به پَستى و زَبونى مى‏كشد، و شیطان‏هاى قدرت كه با زَر و زُور، او را وادار به ذلّت و تسلیم مى‏كنند، همیشه و در همه حال دارد.
هیچ وسیله‏ئى مستحكم‏تر و دائمى‏تر از نماز براى ارتباط میان انسان با خدا نیست، مبتدى‏ترین انسانها رابطه خود با خدا را بوسیله نماز آغاز مى‏كنند. برجسته‏ترین اولیاى خدا نیز، بهشت خلوت انس خود با محبوب را در نماز مى‏جویند. این گنجینه ذكر و راز را هرگز پایانى نیست و هر كه با آن بیشتر آشنا شود جلوه و درخشش بیشترى در آن مى‏یابد.
كلمات و اذكار نماز، هر یك خلاصه‏ئى است كه به بخشى از معارف دین اشاره مى‏كند و بطور مكرّر و پى در پى آن را به یاد نمازگزار مى‏آورد. نمازى كه با تدبّر در معانى، و بدون سَهو و غِفلت گزارده شود، انسان را روزبروز با معارف الهى آشناتر و به آن دلبسته‏تر مى‏سازد.
نورانیّت نماز، و رازها و رمزهاى آن و درس‏هائى كه در آن گنجانیده شده، و اثر آن در ساختن فرد و جامعه چندان نیست كه بشود در مقالى كوتاه از آن سخن گفت بلكه چنان نیست كه بیخبرى چون من بتواند از اعماق آن خبرى آورد.
آنچه من با قلم قاصر و معرفت ناچیز خود مى‏گویم آن است كه مردم ما و جامعه ما، و بخصوص جوانان ما كه اكنون بار امانت سنگینى را بر دوش گرفته‏اند باید نماز را منبع قدرتى لایزال بدانند و در برابر جبهه‏ئى كه امروز پیش روى ماست، ما را به تكیه‏گاه مستحكم ذكر خدا و امید و اعتماد به او، بیش از همیشه و بیش از همه، محتاج مى‏سازد، و نماز آن سرچشمه جوشانى است كه این امید و اعتماد و قدرت معنوى را به ما مى‏بخشد.
نماز با حضور و با توجّه، نمازى كه از یاد و ذكر سرشار است، نمازى كه آدمى در آن با خداى خود سخن مى‏گوید و به او دل مى‏سپارد، نمازى كه والاترین معارف اسلام را پیوسته به انسان مى‏آموزد، چنین نمازى انسان را از پوچى و بى هدفى و ضعف مى‏رهاند و اُفق زندگى را در چشمش روشن مى‏سازد و به او همّت و اراده و هدف مى‏بخشد، و دلِ او را از میل به كجروى و گناه و پستى نجات مى‏دهد. از این رو است كه نماز در همه حالات، حتّى در میدان نبرد و در سخت‏ترین آزمایش‏هاى زندگى، اولویّت خود را از دست نمى‏دهد.
انسان همیشه به نماز مُحتاج است، و در عرصه‏هاى خطر، محتاج‏تر.
حقیقت آن است كه در كار معرفى نماز كوتاهى‏هاى زیادى شده است. و نتیجه آنكه نماز هنوز جایگاه شایسته خود را، حتّى در نظام اسلامى ما، بدست نیاورده است. این مسئولیّت سنگین، بر دوش دانشوران و آشنایان به معارف اسلامى است كه نماز را به همه بخصوص به نسل جوان بهتر بشناسانند، از كودك دبستانى تا پژوهشگر دوره‏هاى عالى، هر یك فراخور ذهن و معرفت خود، مى‏توانند در راه شناختن نماز و رازهاى آن قدم‏هائى بردارند، و با ناشناخته‏هائى آشنا شوند. حتّى عُرفاى بزرگ نیز، براى سالكان وادى معرفت اَسرارالصّلوة نوشته و آموخته‏اند، یعنى اعماق این اقیانوس همچنان ناشناخته و پیمودنى است.
در جامعه‏ى ما فصل مُهمّى باید در مُعرّفى نماز در همه سطوح گشوده شود. رسانه‏ها و بخصوص صدا و سیما با شیوه‏هاى گوناگون نماز را معرّفى و یادآورى كنند. همه جا و همیشه در رادیو و تلویزیون، نماز در اولویّت گذاشته شود، و شُوق ایمان و عَطَشِ یادِ خدا در دلها پدید آید. در كلاس‏هاى دروسِ دینى مدارس و دانشگاهها درس نماز جایگاه خود را بازیابد. و سخنان سنجیده و افكار بلند در بازشناسى نماز، فراهم و در معرض ذهن ودل دانشجویان و دانش‏آموزان گذاشته شود.
فلسفه نماز و تحلیل رازها و رمزهاى آن، با زبان هنر در معرض دید همگان قرار گیرد تا هر كس بقدر ظرفیّت خود از آن مُتمتّع گردد، كتاب‏ها و جزوه‏ها در سطوح مختلف و از دیدگاه‏هاى گوناگون به وسیله مُحقّقان و عالمان به سِلْكِ تحریر در آید، و مایه كارهاى هنرى و ادبى گردد.
فَصلى نیز باید براى آسان كردن انجام نماز گشوده شود. در همه مراكز عمومى، مدارس، دانشگاه‏ها، كارخانه‏ها، سربازخانه‏ها، فرودگاهها، ایستگاه‏هاى قطار، ادارات دولتى و امثال آن، جایگاه‏هاى مناسبى براى نماز پیش‏بینى شود. مساجد و نمازخانه‏ها پاكیزه و مرتّب و رغبت‏انگیز باشد. نماز در وقت فضیلت و به جماعت گزارده شود. در هر محیطى برجستگان و بزرگان آن بر دیگران پیشقدم شوند و عملاً اعتنا به نماز را به دیگران بیاموزانند و خلاصه در همه جا حركت به سمت نماز و شتافتن به نماز محسوس باشد.
با این مقدّمات، به خواست خداوند متعال و با توجّهات وادعیه‏ى زاكیه‏ى حضرت ولى اللّه الاعظم روحى فداه كشور و جامعه ما به هدف‏هاى والاى نماز نزدیك مى‏شود و از بركات آن بهره مى‏گیرد.
در پایان لازم مى‏دانم از فراهم آورندگان این مجمع و همه كسانى كه با وقوف بر اهمیّت نماز، در راه اقامه آن تلاش مى‏كنند، مخصوصاً از جناب حجةالاسلام آقاى قرائتى كه دلسوزانه و عاشقانه در این راه گام برمى دارند صمیمانه تشكّر كنم و قبول حضرت حقّ تعالى را براى این كوشش‏هاى مخلصانه مسئلت نمایم.
والسلام علیكم و رحمة اللّه
«سید على خامنه‏اى»
16/7/1370

مقدّمه مؤلّف
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
الحمدللَّه الذى جعل الصلوة قربان‏كل‏تقىّ وجعلها علَم دینه ووجه دینه و احد اركان دینه والصّلوة والسّلام على المصلّین من‏اوّل الدهر الى‏آخره سیّما افضلهم محمّدصلى الله علیه وآله وعلى اوصیائه سیّما اوّلهم علىّ‏بن ابیطالب الذى قتل فى حال صلوته وآخرهم المهدىّ الّذى یصلّى المسیح خلفه یوم ظهوره والسلام على عباداللّه الصالحین الّذین ان مكنّاهم فى الارض اقاموا الصلوة.
خداوند را شكر مى‏كنم كه این پنجمین جزوه‏اى است كه درباره نماز مى‏نویسم. یكى در سطح كلاس‏هاى ابتدایى و یكى در سطح راهنمایى و سومى در سطح دبیرستان و چهارمى براى كسانى كه حوصله بیشترى دارند. خداوند را شكر كه توفیق نداى نماز را به ما داد و با همكارى همه برادران در سال هفتاد، در حدود هشتاد درصد مدارس راهنمایى و دبیرستانى كشور بدون اجبار نماز جماعت بر پا شد.
در این حركت، مقام معظم رهبرى پیام مهمّى دادند و ریاست محترم جمهورى و هیئت وزرا و معاونان به خصوص مسئولین آموزش و پرورش و امور تربیتى و مسئولین تبلیغات و صدا و سیما و جمعى از شعرا و تجار و عدّه زیادى از طلاب و فضلا در این حركت مقدّس كه هیچ انگیزه‏اى جز رضاى خداوند در آن نبود شركت كردند و همكارى و استقبال خوبى از سوى نسل نو نسبت به نماز جماعت شد، بخصوص كه مى‏دیدند بعضى از ائمه محترم جمعه در طول هفته هر روز به یكى از مدارس رفته و نماز ظهر را به نحوى كه با حوصله و زمان سازگار باشد اقامه كردند.
رشد و سرعت و استقبال از جماعت، پا را از مدارس كه مورد نظر بود فراتر و به پادگانها كشید و نمازخانه‏هاى پادگانها پُر شد، بخصوص كه مى‏دیدند مسئولین بالاى نیروهاى نظامى و انتظامى عاشقانه شركت مى‏كنند. بعضى از وزارتخانه‏ها و كارخانه‏ها و شركت‏ها هنگام اذان به جنب و جوش تازه‏اى افتادند و این بخاطر ایمان خود مردم و آمادگى و زمینه‏هاى قبلى و بودن انگیزه معنوى و تلاش عمومى بدون بازى‏هاى سیاسى و مشاهده آثار و بركات این كار بود. این استقبال نیاز به آگاهى‏هائى فراتر از چند كتاب و جزوه دارد.
در سال هفتاد، مسأله نماز در رأس گفتگوها قرار گرفت و در تمام استان‏ها و بسیارى از شهرستان‏ها سمینار نماز برگزار شد كه دست‏اندركار این حركت، آموزش و پرورش با همكارى ائمّه جمعه، و فرمانداران، استانداران و سازمان تبلیغات اسلامى و طلاب و فضلا و صدا و سیما و حمایت‏هاى مردمى بود.
یكسال گذشت ولى این حركت مى‏بایست از دور نیفتد. من به عنوان یك طلبه بار دیگر مشمول لطف الهى قرار گرفتم و این جزوه را كه شامل صد و چهارده نكته از قرآن و حدیث درباره نماز است و جز چند نكته آن بقیه در كتاب‏هایم نبوده، خدمت همه عزیزان عرضه مى‏كنم. این نكاتى است كه در سال هفتاد در لابلاى سخنرانى‏ها، و مراجعاتى كه به قرآن داشته‏ام پیدا كرده‏ام، ولى در نظر دارم اگر خداوند توفیقم دهد تا هزار نكته در چند مجلّد بنویسم. ولى مگر اسرار نماز در هزار نكته تمام مى‏شود؟!
محسن قرائتى

1 نماز در تمام ادیان بوده است
قبل از حضرت محمد صلى الله علیه وآله در آئین حضرت عیسى‏ هم نماز بوده كه قرآن از زبان او نقل مى‏كند كه خداوند مرا به نماز سفارش كرده است: «واوصانى بالصلوة» (1) وقبل از او موسى‏ بوده كه خداوند به او خطاب مى‏كند: «اقم الصلوة لذكرى» (2) و قبل از موسى پدر زن او حضرت شعیب بوده كه نماز داشته است: «یا شعیب اصلاتك تأمرك» (3) و قبل از همه آنها ابراهیم بوده كه از خداوند براى خود و ذریّه‏اش توفیق اقامه نماز را مى‏خواند: «ربّ اجعلنى مقیم الصلوة و من ذریّتى» (4)
و این لقمان است كه به فرزندش مى‏گوید:
«یا بنىّ اقم الصلوة و أمربالمعروف و انه عن المنكر» (5)
پسر من نماز را بپا دار و امر به معروف و نهى از منكر كن.
جالب آن است كه معمولاً در كنار نماز سفارش به زكات مى‏شود ولى از آنجا كه نوجوان معمولاً پول ندارد، در این آیه در كنار نماز به جاى زكات به امر به معروف ونهى ازمنكر سفارش شده است.

2 هیچ عبادتى به اندازه نماز تبلیغات ندارد
در هر شبانه‏روز پنج نماز واجب داریم ودر هرنمازى سفارش به اذان واقامه شده است. در این دو نداى آسمانى جمعاً:
بیست مرتبه «حىّ على الصلوة»
بیست مرتبه «حىّ على الفلاح»
بیست مرتبه «حىّ على خیرالعمل»
و ده مرتبه «قد قامت الصّلوة» مى‏گوئیم.
با توجّه به اینكه مراد از «فلاح» و «خیرالعمل» در اذان همان نماز است، هر مسلمانى در هر شبانه روز هفتاد مرتبه با كلمه «حىّ» به خود و دیگران، تلقین شتاب به سوى نماز مى‏كند و براى انجام هیچ عبادتى این همه هیاهو و تشویق وارد نشده است. به خصوص كه سفارش شده اذان را بلند بگوئید و با صداى زیبا بگوئید.
اذان، شكستن سكوت است، اذان، یك دوره ایدئولوژى و تفكّرات ناب اسلامى است،
اذان، سرود مذهبى است با عباراتى كوتاه و پرمحتوا،
اذان، هشدار به غافلان است، اذان، نشانه باز بودن جوّ مذهبى است و اذان، نشانه حیات معنوى است.

3 نماز در رأس همه عبادات است
در ایام ویژه مثل شب قدر، اعیاد اسلامى، و هر شب و روزى كه داراى فضلیت و ارزشى است و براى آن دعا و مراسمى مخصوص وارد شده است، مثل شب مبعث، شب میلاد پیامبر، شب جمعه، معمولاً نمازهاى مخصوصى هم وارد شده است. شاید نتوان ایّام مقدّسى را پیدا كرد كه در آن برنامه نماز نباشد.

4 نماز پر تنوّع‏ترین عبادت است
اگر جهاد وحج چند نوع است، ولى نماز صدها نوع است.
با یك نگاه ساده به كتاب مفاتیح‏الجنان علاّمه محدّث حاج شیخ عباس قمى، مى‏توان انواع نمازهاى مستحبّى را كه براى مكان و زمان‏هاى خاص وارد شده است، مرور نمود كه البتّه در یك كتاب مستقل به نام «نمازهاى مستحبّى» جمع‏آورى و عرضه گردیده است.

5 نماز و هجرت
حضرت ابراهیم مى‏گوید:
خداوندا! ذریّه خودم را در منطقه خشك و بى‏آب و گیاه قرار دادم، پروردگارا! براى اقامه نماز. «ربّنا انّى اسكنت من ذریّتى بواد غیر ذى زرع ربّنا لیقیمواالصلوة» (6)
آرى، ابراهیم براى اقامه نماز به مكه آمد، تا كعبه را به عنوان قبله نمازگزاران تجدید بنا كند، و سپس مردم را به حج دعوت نمود، گویا نماز به سوى كعبه، بیش از طواف به دور كعبه، در نظر ابراهیم جلوه كرده است!

6 ترك جلسه به خاطر نماز
یكى از ادیانى كه نامشان در قرآن آمده، «صابئین» هستند كه به حضرت یحیى‏ گرایش دارند وبراى ستارگان تأثیرى قائلند. نماز و مراسم ویژه‏اى دارند و هنوز در خوزستان گروهى از آنان هستند.
این فرقه، رهبرى دانشمند ولى مغرور داشتند كه بارها با امام رضاعلیه السلام گفتگو كرد، ولى زیر بار نمى‏رفت.
در یكى از جلسات، امام رضا علیه السلام استدلالى كرد كه او تسلیم شد و گفت: اكنون روح من نرم شده حاضرم مكتب تو را بپذیرم، ناگهان صداى اذان بلند شد، امام رضاعلیه السلام جلسه را ترك كرد، مردم گفتند: فرصت حساسى است، چنین فرصتى پیش نمى‏آید، امام فرمود: اوّل نماز!
او كه این تعهّد را از امام دید، علاقه‏اش بیشتر شد. بعد از نماز گفتگویش را تكمیل كرد و ایمان آورد. (7)

7 نماز اوّل وقت وسط جنگ
ابن عباس مى‏دید كه حضرت على علیه السلام گاهى در وسط جنگ به آسمان نگاه مى‏كند.
جلو آمد و پرسید: چرا به آسمان نگاه مى‏كنید؟
حضرت فرمود: براى اینكه نماز اوّل وقت از دستم نرود.
گفت: الآن شما در حال جنگ هستید. حضرت فرمود:
از نماز اوّل وقت نباید غفلت شود، حتّى در میدان جنگ. (8)

8 آنجا كه خواب از مناجات بهتر است
روزى رسول اكرم‏صلى الله علیه وآله نماز صبح را با جماعت خواندند، ولى دیدند امروز على‏علیه السلام به مسجد نیامده است. حضرت، در خانه على رفتند و پرسیدند چرا او در جماعت شركت نكرده است؟!
فاطمه‏علیها السلام گفت: على دیشب تا صبح مناجات داشت و صبح از خستگى نمازش را در منزل خواند.
حضرت فرمود: به او بگوئید به جاى مناجات طولانى مقدارى بخوابد ولى نماز جماعت صبح را از دست ندهد.
آرى، خوابى كه مقدّمه جماعت باشد، بهتر از مناجاتى است كه حال جماعت را از بین ببرد.

9 نماز در جلو چشم مردم نه در خفا
امام حسین علیه السلام روز دوّم محرم وارد كربلا و روز دهم شهید شد. بنابراین مدّت اقامت حضرت هشت روز بود و مسافرى كه كمتر از ده روز بماند نمازش شكسته است.
نماز دو ركعتى دو دقیقه بیشتر طول نمى‏كشد، به خصوص در هنگام خطر، امام حسین علیه السلام نیز روز عاشورا بارها به خیمه‏ها رفت و آمد داشت و مى‏توانست نماز ظهرش را در خیمه بخواند، ولى بنا داشت در معركه بخواند. دو نفر از یارانش جلو نماز حضرت ایستادند و سى تیر را به جان خریدند، ولى نماز آشكارا برگزار شد نه در خیمه.
آرى، به صحنه كشاندن نماز یك ارزش است. نباید در هتل‏ها، شركت‏ها، پارك‏ها، فرودگاه‏ها، خیابان‏ها و رستوران‏ها، نمازخانه در گوشه باشد، بلكه باید در بهترین مكان و در جلو چشم دیگران نماز اقامه شود، زیرا هر چه از جلوه دین كم شود، به جلوه فساد اضافه خواهد شد.
اگر كاسب‏ها اوّل وقت كنار مغازه خود اذان بگویند، مشتریان بد حجاب، خودشان را جمع‏تر خواهند كرد.

10 بانى، معمار ومهندس مسجد باید اهل نمازباشد
در آیه هیجده سوره توبه مى‏خوانیم: «انّما یعمر مساجد اللَّه من آمن باللَّه والیوم الاخر و اقام الصلوة» فقط كسانى حقّ تعمیر و آباد كردن مساجد را دارند كه علاوه بر داشتن ایمان به خدا و روز جزا، اهل اقامه نماز باشند.
نااهلان حقّ تعمیر مساجد را ندارند، زیرا تعمیر مسجد یك عنوان مقدّس است.
در حدیث مى‏خوانیم: اگر ظالمى مسجد مى‏سازد شما به او كمك نكنید.

11 تحریم شراب و قمار به خاطر حفظ نماز است
با اینكه شراب و قمار مفاسد جسمى، روحى و اجتماعى فراوانى بدنبال دارد، امّا قرآن درباره آثار این دو مى‏فرماید:
«و یصدّكم عن ذكراللَّه و عن الصلوة» (9) اینها میان شما كینه ایجاد مى‏كند و شما را از یاد خداوند و نماز باز مى‏دارد.
در این آیه از میان دهها خطر و ضررى كه شراب دارد، روى ضرر اجتماعى ومعنوى آن تكیه شده است. ضرر اجتماعى پیدا شدن كینه وضرر معنوى غفلت از یاد خدا و نماز.

12 توجّه به نماز فرزندان و ذرّیه
قرآن، دعاهاى بسیارى را از حضرت ابراهیم نقل نموده است. امّا تنها در دو مورد، آن حضرت براى نسل و ذرّیه‏اش دعا نموده است، یكى رهبرى امّت و دیگرى اقامه نماز، كه مى‏فرماید: «ربّ اجعلنى مقیم الصلوة و من ذریّتى» (10)
پروردگارا! من و ذریّه‏ام را از به پا دارندگان نماز قرار ده.
جالب این است كه حضرت تنها به دعا قناعت نكرد و براى رسیدن به این آرزو قیام و هجرت كرد، آوارگى‏هائى را به جان خرید تا نماز را به پا داشت.

13 اوّلین وظیفه حكومت اسلامى اقامه نماز است
«الّذین ان مكنّاهم فى الارض اقاموا الصلوة» (11)
مسلمانان، آنانند كه چون قدرت را بدست گیرند اوّلین كارشان اقامه نماز است.
خدا نكند فكر مدیرعامل ما فقط به سوددهى كارخانه و فكر دانشگاه ما پرورش متخصصّ وفكر دولت ما فقط تولید وتوزیع باشد، كه اوّلین وظیفه مسئولان حكومت اسلامى اقامه نماز است، هم با شركت خودشان و هم با تشویق همه جانبه مردم.

14 نماز تعطیلى ندارد
«و اوصانى بالصلوة والزكاة ما دمت حیّا» (12)
هر یك از دستورات اسلامى ممكن است به دلیلى تعطیل شود. مثلاً جهاد براى بیمار و نابینا واجب نیست، روزه بر مریض واجب نیست، خمس و زكات و حج، بر طبقه محروم واجب نیست، امّا تنها عبادتى كه بر همه افراد و اقشار جامعه از مرد و زن، فقیر و غنى، سالم و بیمار واجب است، نماز است كه تا لحظه مرگ حتّى یك روز قابل تعطیل شدن نیست. (گرچه براى زن‏ها در هر ماه برنامه خاصّى وجود دارد)

15 نماز همراه با مردم‏دارى
«قولوا للناس حسنا و اقیموا الصلوة» (13)
با مردم خوب سخن بگویید و نماز را به پا دارید.
با سخن و برخورد خوب مى‏توانیم عملاً نماز را تبلیغ كنیم و بدانیم كسانى كه با اخلاق و سیره پیامبر صلى الله علیه وآله مسلمان شده‏اند بیش از كسانى هستند كه با استدلال عقلى مسلمان شده‏اند.
حتّى با كفّارى كه انسان جدال و بحث مى‏كند، باید به طور نیكو جدال كند، یعنى اوّل خوبى‏هاى آنان را بپذیرد و بعد نقطه نظرات خود را بیان كند.

16 نماز، اوّلین واجب بعد از ایمان به خدا
«الّذین یؤمنون بالغیب و یقیمون الصلوة» (14)
در ابتداى قرآن و آغاز سوره بقره، بعد از ایمان به غیب كه شامل ایمان به خداوند و معاد و فرشتگان است، اوّلین اصل عملى كه مورد توجّه قرار گرفته، مسئله اقامه نماز است.

17 نماز، مقدّم بر كسب و كار
«رجال لا تلهیهم تجارة ولا بیع عن ذكر اللّه» (15)
قرآن از كسانى كه هنگام اذان، كار و كسب را رها مى‏كنند ستایش كرده است.
به خصوص در روز جمعه سفارش شده كه معامله را رها كنید: «و ذرواالبیع» وپس از پایان نماز جمعه، به سراغ كار و درآمد بروید: «فانتشروا فى الارض وابتغوا من فضل اللَّه» (16)
رئیس جمهور شهید ایران مرحوم رجائى مى‏فرمود: به نماز نگوئید كار دارم، به كار بگوئید نماز دارم.

18 مردم و نماز
با همه اهمیّتى كه نماز در نزد خداوند و اولیا دارد، امّا برخورد مردم با آن متفاوت است:
الف: عدّه‏اى ایمان ندارند ونماز نمى‏خوانند: «فلا صدّق و لاصلّى» (17)
ب: عدّه‏اى مانع نماز دیگران مى‏شوند: «ارایت الذى ینهى عبداً اذا صلّى» (18)
در شأن نزول آیه آمده است كه ابوجهل تصمیم گرفت هنگامى كه پیامبر براى نماز به سجده مى‏رود با لگد، گردن حضرت را در هم بشكند. مردم او را دیدند كه رفت ولى منصرف شد. گفتند: چرا چنین نكردى؟!
گفت: چون خواستم چنین كنم، خندقى از آتش دیدم كه در پیش روى من شعله‏ور شد. (19)
ج: عدّه‏اى نماز را مسخره مى‏كنند: «و اذا نادیتم الى الصلوة اتخذوها هزواً» (20)
د: عدّه‏اى بى‏نشاط نماز مى‏خوانند: «واذا قاموا الى الصلوة قاموا كُسالى» (21)
ه : عدّه‏اى گاهى مى‏خوانند و گاهى نمى‏خوانند: «فویل للمصلّین الّذینهم عن صلوتهم ساهون» (22)
و: عدّه‏اى به خاطر رسیدن به دنیا، از نماز كم مى‏گذارند: «و اذا رأوا تجارة او لهواً انفضّوا الیها و تركوك قائما» (23) هرگاه لهو و تجارتى دیدند به سوى آن روانه شده و تو را در حالى كه به خواندن خطبه نماز ایستاده‏اى وامى‏گذارند.
این آیه اشاره به ماجرائى است كه پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله مشغول خواندن خطبه‏هاى نماز جمعه بود كه كاروانى تازه وارد، براى فروش اجناس خود شروع به طبل زدن كردند. مردم از پاى سخن پیامبر بلند شده و به سراغ تجارت و معامله رفتند و حضرت را تنها گذاشتند.

19 نذر براى نماز
بعضى فرزند خود را نذر خدمت در مسجد مى‏كنند. مادر مریم گفت: «نَذرتُ لك ما فى بَطنى مُحرّراً» (24)
خدایا! من نذر كردم كه فرزندم را براى خدمت در بیت‏المقدّس از هر كار معاف و آزادش كنم تا با فراغت كامل در بیت‏المقدّس خادم باشد. لكن همین كه فرزند متولّد شد و دید دختر است، گفت: خدایا! من دختر آوردم و دختر نمى‏تواند مثل پسر به راحتى خادم باشد. ولى به هر حال به نذرش عمل كرد، و مریم خادم مسجد شد.

20 توجّه به نماز در خانواده
«وامر اهلك بالصلوة واصطبر علیها» (25)
اوّلین مسئولیّت انسان بعد از خودش، خانواده اوست، ولى از آنجا كه همسر وفرزند انسان گاهى سرسختى نشان مى‏دهند، انسان باید استقامت كند وبه شیوه‏هاى مختلف آنان را به سوى دین و نماز دعوت كند، نه آنكه اگر چند بار گفت و اثر نكرد آنان را رها كند.

21 نماز در حكومت علوى
حضرت على علیه السلام به مالك اشتر مى‏فرماید: «واجعل افضل اوقاتك للصلوة» (26) بهترین وقت خودت را براى نماز قرار بده.
و بدان ارزش تمام كارهاى تو تابع نماز تو است:
«واعلم انّ جمیع اعمالك تبع لصلوتك»

22 دعوت عملى به نماز
امر به معروف و دعوت به سوى حقّ، یكى از وظایف هر مسلمانى است و نماز بهترین معروف و كار نیك است.
این دعوت، هم با زبان مى‏شود و هم با عمل. اگر چهره‏هاى بارز در صف اوّل قرار گیرند، اگر مردم هنگام رفتن به مسجد لباس خوب و بوى خوش مصرف كنند و اگر نماز، ساده و سریع برگزار شود، این خود یك تشویق عملى براى اقامه نماز است.
اگر مثل ابراهیم علیه السلام و اسماعیل علیه السلام براى نمازگزاران خانه خدا را تطهیر مى‏كنند، پس باید بدانیم كه اگر شخصیّت‏هاى مهم، مسئول اقامه نماز باشند در دعوت مردم بسیار مؤثّر است.

23 نماز، جهاد، شهادت
بعضى براى اقامه نماز كتك‏ها خوردند، مثل انقلابیون در زندان شاه و اسرا.
بعضى تیر خوردند مثل زُهیر كه روزعاشورا جلو امام‏حسین ایستاد تا امام نمازش را بخواند.
بعضى در راه نماز شهید شدند، مثل شهداى محراب: آیة اللَّه اشرفى اصفهانى، دستغیب، صدوقى، مدنى و قاضى طباطبائى.
وبعضى در حال نماز شهید شدند مثل على‏بن ابیطالب‏علیهما السلام.

24 ترك نماز و دوزخ
در قیامت بارها میان اهل بهشت و اهل دوزخ گفتگو رخ مى‏دهد كه قرآن برخى از آنها را بیان فرموده است. در یكى از آن صحنه‏ها، اهل بهشت از مجرمان مى‏پرسند: چه عاملى شما را به دوزخ روانه كرد؟ آنها چهار عامل را مى‏شمرند، كه اوّلین آنها پایبند نبودن به نماز است: «لم نك من المصلّین» (27)

25 نماز، كلید قبولى تمام عبادات
در اهمیّت نماز، همین بس‏كه در روایات مى‏خوانیم: اگر نماز، قبول شود، عبادات دیگر هم قبول مى‏شود، ولى اگر نماز مردود شود، كارهاى دیگر هم ردّ خواهد شد. (28)
پیوند پذیرش عبادات دیگر به قبولى نماز، نقش كلیدى آن را نشان مى‏دهد.
مثل آنكه اگر پلیس، از شما گواهینامه رانندگى بخواهد، شما هر مدرك و كارت شناسایى معتبر دیگرى هم ارائه دهید، پذیرفته نیست. مجوّز رانندگى، داشتن گواهینامه است، و بدون آن، تمام مدارك، بى اثر خواهد بود.
در قیامت نیز مجوّز عبور از صراط، اقامه نماز است وبدون آن هیچ عبادتى قبول نمى‏شود.

26 نماز، اوّلین كلام و آخرین وصیّت
در بعضى روایات مى‏خوانیم كه نماز، هم اوّلین سفارش انبیا بوده (29) و هم آخرین وصیّت اولیا. (30)
در تاریخ زندگى امام صادق آمده است كه حضرت در آخرین لحظه‏هاى عمر مبارك خود چشم باز كرده و فرمود: تمام بستگانم را جمع كنید و سپس فرمود:
شفاعت ما شامل كسانى كه نسبت به نماز سهل‏انگارى كنند نخواهد شد. (31)

27 نماز، وسیله آزمایش خود
در حدیث مى‏خوانیم كه هر كس مى‏خواهد بداند مقام و ارزش او نزد خداوند چگونه است، ببیند كه خداوند نزد او چه مقامى دارد. (32) اگر اذان نماز نزد تو بزرگ و محترم بود، تو نیز نزد خداوند احترام دارى و اگر نسبت به انجام فرمان او بى‏تفاوت بودى، مقام و ارزشى نزد او ندارى و همچنین اگر نماز ترا از فساد و فحشا بازداشت نشانه تأثیر و قبولى نماز است.

28 نماز اوّلین سؤال در قیامت
در حدیث مى‏خوانیم اوّلین چیزى كه در قیامت مورد سؤال و حساب قرار مى‏گیرد نماز است. (33)
آرى، اوّلین واجب بر هر مكلّفى قبل از روزه و خمس و زكات و حج و... نماز است و طبیعى است كه در قیامت نیز در اوّلین فرصت، از اوّلین تكلیف سؤال شود.

29 نماز یاد خداست
خداوند به حضرت موسى‏ مى‏فرماید: «اقم الصلوة لذكرى» (34) براى یاد من نماز به پا دار.
نماز، ذكرى است زبانى وقلبى، با روشى مخصوص و شیوه‏اى ابتكارى كه اعضاى بدن از موى سر تا نوك پا در آن نقش دارند. هنگام وضو، هم روى سر را مسح مى‏كنیم و هم روى پا را، هنگام سجده هم پیشانى بر زمین نهاده مى‏شود هم انگشت پا، در طول نماز هم زبان ذكر او مى‏گوید هم دل به یاد اوست. چشم‏ها باید خاشع باشد، كمر در ركوع خم شود، دست‏ها هنگام گفتن «اللَّه‏اكبر» بالا بیاید، گردن، صاف ودر ركوع كشیده شود، به هر حال در نماز همه اعضا به نحوى در خدمت یاد خدا هستند.

30 نماز و تشكّر
یكى از اسرار نماز، تشكّر از ولى نعمت است، قرآن مى‏فرماید: «واعبدوا ربّكم الّذى خلقكم والّذین من قبلكم» (35)
عبادت كنید پروردگارى را كه شما و نیاكان شما را آفرید، هستى شما و همه از اوست.
در سوره كوثر مى‏خوانیم: «انّا اعطیناك الكوثر فصلّ» ما به تو «كوثر» دادیم، خیر زیاد عطا كردیم پس نماز بخوان. یعنى به شكرانه عطایاى ما نماز به پا دار.
نماز بهترین نوع شكرگزارى است كه شیوه آن را خداوند بیان فرموده و تمام انبیا و اولیا هم آن شیوه را به كار بسته‏اند. نماز تشكّرى است عملى، زبانى، دائمى و سازنده.

31 نماز و قیامت
مردم نسبت به رستاخیز و معاد، چند دسته هستند:
1- گروهى به قیامت شك دارند: «ان‏كنتم فى‏ریب من البعث» (36)
2- گروهى به قیامت گمان دارند: «یظنّون انّهم ملاقوا اللَّه» (37)
3- گروهى به قیامت یقین دارند: «و بالاخرة هم یوقنون» (38)
4- گروهى منكر قیامت هستند: «و كنا نكذب بیوم الدّین» (39)
5 - گروهى ایمان دارند ولى فراموش مى‏كنند: «نسوا یوم‏الحساب» (40)
قرآن براى رفع شك استدلال كرده و از مؤمنین وگمان دارندگان ستایش كرده است و از منكران، برهان خواسته كه دلیل انكار شما چیست؟ و براى گروه پنجم دائماً تذكّراتى داده كه انسان فراموش نكند.
نماز، هم شك‏زدایى مى‏كند و هم غفلت‏ها را به «یاد» تبدیل مى‏سازد. در نماز با گفتن «مالك یوم الدّین» در هر شبانه روز حداقل ده بار، انسان مسئله قیامت را به خود تلقین مى‏كند و تذكّر مى‏دهد.

32 نماز و راه‏یابى
ما در هر نماز با گفتن «اهدنا الصرط المستقیم» از خداوند راه مستقیم را مى‏خواهیم.
انسان هر لحظه فكر تازه‏اى دارد، دوستان و دشمنان، نزدیكان و بیگانگان، طاغوت‏ها و وسوسه‏گران وشیاطین نیز با تلقین و تشویق و تهدید و تبلیغ، براى انسان طرح‏هائى را دارند و برنامه‏ریزى‏هائى مى‏كنند كه انسان جز با امداد الهى هرگز نمى‏تواند در میان این همه راه كه از هوسها مایه مى‏گیرد، نجات یابد و راه مستقیم را بپیماید.
«اهدنا الصراط المستقیم»، را مستقیم:
راه خدا و اولیاى خداست.
راهى است كه از هرگونه خطا و انحراف دور است.
راهى است كه ترسیم كننده آن مرا دوست دارد و نیازم را مى‏داند.
راهى است كه به بهشت منتهى مى‏شود.
راهى است كه با فطرت سالم هماهنگ است.
راهى است كه اگر در آن راه بمیرم شهید محسوب مى‏شوم.
راهى است كه از عالم بالا و بالاتر از علم ماست.
راهى است كه انسان در آن دچار شك وپشیمانى نمى‏شود.
راهى است از همه راه‏ها صاف‏تر، نزدیك‏تر و روشن‏تر.
وبالاخره راه مستقیم، راه انبیا، شهدا، صالحان وصدیّقین است.
اینها نشانه‏هاى راه حقّ ومستقیم است كه شناخت آن مشكل و دقیق است وحركت وپایدارى در آن نیاز به امداد الهى دارد.

33 نماز، جنگ با شیطان است
همه ما با كلمه محراب آشنا هستیم، این كلمه در قرآن نیز درباره محلّ نماز زكریّاعلیه السلام آمده است. «هو قائم یصلّى فى المحراب» (41)
محراب در لغت یعنى محلّ حرب وجنگ، پس نماز وحضور در محرابِ عبادت، قیام براى جنگ با ابلیس است.
اگر انسان هر روز چند بار در محلى قرار بگیرد كه نامش محل جنگ باشد، جنگ با هوس‏ها و شیطان‏ها و طاغوت‏ها، القاى این كلمه چه تأثیرى در فرد و جامعه دارد؟
بگذریم كه امروز به خاطر فرهنگ غلط، محراب‏ها را تزیین مى‏كنند وگل‏بوته‏هاى كاشى‏كارى‏ها، صحنه را درست به عكس كرده وبه جاى فرار شیطان جولانگاه او قرار داده است.
روزى پیامبرصلى الله علیه وآله به فاطمه‏علیها السلام فرمود:
این پرده را از جلو دید من بردار، زیرا گلِ روى این پارچه، در حال نماز توجّه مرا از بین مى‏برد.
ولى ما امروز مبلغ سنگینى خرج مى‏كنیم تا محراب را با انواع كاشى تزیین كنیم. نمى‏دانم چرا به اسم شعائر مذهبى و هنر معمارى، از متن اسلام دور مى‏شویم؟ اسلام هر چه عمیق ولى بى آلایش معرفى شود جاذبه بیشترى خواهد داشت. ما با این همه تزیینات چند نفر را به مسجد جذب كرده‏ایم و اگر بودجه این تشریفات را صرف نیازهاى ضرورى جوانان كنیم چقدر جذب خواهیم كرد؟

34 نماز و توحید
«انّنى انا اللَّه لااله الاّ انا فاعبدنى واقم الصلوة لذكرى» (42)
رابطه نماز و توحید بسیار نزدیك است، توحید ما را به سوى نماز مى‏كشاند و نماز روح توحید ما را زنده مى‏كند. نماز با تكبیر آغاز مى‏شود و در هر ركعت بعد از پایان سوره، قبل و بعد از ركوع و هر سجده و در پایان هر نماز، مستحب است اللّه اكبر بگوئیم. در ذكر ركوع و سجود، سبحان اللّه مى‏گوئیم و در ركعت سوم وچهارم «لااله الا اللَّه» مى‏گوئیم كه همه مایه صیقل‏دادن روح توحید و جلوه دادن روح ایمان است.

35 بریدن از نماز، زمینه گرایش به مفاسد
«فخلف من‏بعدهم خلف اضاعوا الصلوة واتّبعوا الشهوات» (43)
پس از انبیا گروهى جانشین آنها شدند كه نماز را ضایع كردند و از شهوات پیروى نمودند.
این آیه، ابتدا ضایع شدن نماز را مطرح كرده و سپس در دام شهوات قرار گرفتن را. چون نماز ریسمان ارتباط با خداست، همین كه پاره شد، افتادن در وادى تباهى حتمى است، همچون گسستن بند تسبیح، كه همه دانه‏ها در اثر آن پخش و گم مى‏شوند.

36 جهاد تا شهادت براى حفظ نمازخانه دیگر ادیان
در آیه 40 سوره حج مى‏خوانیم:
«ولولا دفع اللَّه الناس بعضهم ببعض لهدّمت صوامع و بیع و صلوات و مساجد یذكر فیها اسم اللَّه» اگر مؤمنان دست به اسلحه نبرند و جلو مفسدین را با قدرت و جنگ نگیرند، تمام نمازخانه‏ها و عبادتگاه‏هاى یهودیان و مسیحیان و مسلمانان خراب مى‏شود.
صَوامع، جمع صُومعه، به مكان عبادت در بیرون شهر (دِیر) گفته مى‏شود كه براى زُهّاد ساخته مى‏شد. بِیَع جمع بیعة، محل عبادت نصارى‏ است كه همان كلیسا و كِنیسه است.
صلوات، جمع صلوة، محل عبادت یهودیان است كه بعضى آن را معرّب ثلوثا در زبان عبرى دانسته‏اند و مسجد محل عبادت مسلمین است.
به هر حال باید به قیمت خون دادن، از مكان نماز و عبادات حفاظت كرد.

37 طهارت و سلامت قلب
همان گونه كه براى انجام نماز، طهارت ظاهرى، در قالب وضو و غسل و تیمم، شرط است، قبول و پذیرفته شدن نماز نیز، به طهارت باطنى نیاز دارد.
بارها قرآن به پاكى دل اشاره كرده است. گاهى مى‏فرماید: تنها قلب سلیم به در

:: نوع مطلب : نماز ,

:: نوشته شده توسط : آرش پورذکریا در دوشنبه 1 اسفند 1384 و ساعت 08:02 ق.ظ

:: ویرایش شده در - و ساعت -

لینك ثابت نظرات ( )

تاریخ:20/9/83
امام جمعه: آیت الله امامی كاشانی

آیت الله «محمد امامی كاشانی» گفت: دنیای استكبار به دنبال «اسلام سكولار» است، اسلامی كه به مانند كلیسا عمل كند.
امام جمعه موقت تهران، در جمع نمازگزاران تهرانی، افزود: اسلام سكولار یعنی اسلامی تشریفاتی كه نه اقدامی انجام دهد و نه حكومتی داشته باشد.
وی، یادآور شد: امروزه واژه های اسلام بنیادگرا، سنتی، پویا و مترقی و اسلام سكولار از غربی ها شنیده می شود.
امامی كاشانی گفت: آنها (غربی ها) تمامی فشار خود را بر علیه معنای بنیادگرایی اسلامی گذاشته اند، چرا كه به قول خودشان، آنان شعارهای پیامبر اسلام(ص) را تجدید می كنند.
امام جمعه موقت تهران، با اشاره به اینكه تفكر پیامبر اسلام(ص) برای آنها سنگین است، تأكید كرد كه قرآن بر وحدت و یكی شدن مسلمانان تكیه دارد.
وی، همچنین بر ضرورت توجه مسئولان به برنامه های دنیای غرب در تخریب نسل جوان كشور، تأكید كرد.
خطیب نماز جمعه تهران، گفت: دنیای استكبار تلاش می كند، بی دینی و فساد اخلاقی را به ویژه در میان جوانان ایرانی گسترش دهد تا بتواند استقلال و عزت كشور را از بین ببرد.
امامی كاشانی، با اشاره به «استعداد و توانایی های نسل جوان ایرانی»، افزود: آنان به سراغ فرزندان ما آمده اند و افرادی نیز در داخل هم صدا با آنها شده اند و در گوشه و كنار مطالبی می نویسند و می گویند.
خطیب نمازجمعه تهران این هفته تهران، تصریح كرد: این افراد، نسبت به سرنوشت كشور و جوانان احساس مسئولیت نمی كنند.
امامی كاشانی همچنین با طرح این سؤال كه «آیا در كشورهای غربی آزادی وجود دارد؟»، گفت: آیا شما به بی بندوباری و آزادی مطلق، آزادی می گویید. وی، همچنین گفت كه مگر دنیای غرب، چه مقدار به جوانان و تحصیلكردگان خود بها می دهد.
خطیب جمعه تهران، در ادامه سخنان خود بر ضرورت توجه به استقلال، آزادی و عزت اسلامی در كشور تأكید كرد.
امامی كاشانی همچنین به تلاش ایران برای دستیابی به برنامه هسته ای صلح آمیز اشاره كرد و گفت: غربی ها نمی توانند برنامه دستیابی به علم و دانش را از جمهوری اسلامی ایران بگیرند و خود نیز می دانند كه ایران به فكر دستیابی به سلاح هسته ای نیست.
وی، تصریح كرد كه جمهوری اسلامی ایران ایستاده است و از تلاش علمی خود عقب نشینی نخواهد كرد.
امام جمعه موقت تهران، یادآور شد كه ملت ایران، ملتی باتقوا، امین و صادق است و این از ویژگی های جمهوری اسلامی است.
خطبه اول
امام جمعه موقت تهران، در خطبه اول نمازجمعه این هفته، با تسلیت سالگرد شهادت امام جعفر صادق(ع)، متناسب با روز دانشجو (16 آذر) به تبیین شخصیت آن حضرت، از نظر تأسیس دانشگاه و تربیت دانشجو پرداخت.
آیت الله «محمد امامی كاشانی» با اشاره به تربیت چهار هزار دانشجو به وسیله امام صادق(ع) در رشته های مختلف، گفت: امام ششم، شاگردانش را در رشته های مختلف گیاهشناسی، طب، فیزیولوژی، شیمی، اخترشناسی، فلسفه، عرفان، اخلاق و فقه، براساس علوم و آداب اسلامی، تربیت كرد.
وی، افزود: امام صادق(ع)، شاگردانش را بسیار دوست می داشت و از قول ایشان نقل شده كه هیچكس محبوب تر از شاگردانش نبوده است، زیرا برخلاف دیگران كه راه هوا و هوس رفتند، آنان پای در راهی نهادند كه دارای اصل و ریشه است.
امام جمعه موقت تهران، تربیت دانشجو در دانشگاه اسلامی، از جمله در دانشگاه های كشور را متفاوت از دانشگاه های خارج از ایران ذكر كرد و گفت: دانشگاه های خارج، ادب و اخلاق را نسبی می دانند و دانشجو را اینگونه تربیت می كنند.وی، افزود: دشمن از نگاه و نوع تربیت دانشجو در اسلام واهمه دارد و تلاش می كند، مغز دانشجویان را از اسلام تهی كند، به ویژه در كشوری مانند ایران اسلامی كه از ظرفیت های فراوانی برخوردار است.
آیت الله امامی كاشانی، گفت: دانشجویان ایرانی از نظر معرفت، ادب و اخلاق در سطح بالایی هستند و اگر چند نفری گاهی كلماتی می گویند، باید آگاهی داد، كه دشمن درصدد فریب آنان است.